Polodowcowa kraina

Polodowcowa Kraina Drawy i Dębnicy to obszar położony na terenie gmin Barwice, Czaplinek i Połczyn-Zdrój, w północnej części Pojezierza Drawskiego, w województwie zachodniopomorskim.

Na pierwszy rzut oka każda z tych gmin ma zupełnie inną specyfikę. Połczyn-Zdrój to kurort z tradycjami lecznictwa uzdrowiskowego, Czaplinek to miasto-letnisko położone między największymi jeziorami Pojezierza Drawskiego, a Barwice to gmina o pięknych tradycjach rolniczych, leśniczych i łowieckich.

Jezioro Drawsko

Co łączy te trzy gminy? Wspólnym mianownikiem jest prawdziwa perła przyrodniczo-krajobrazowa leżąca w samym środku trójkąta, którego wierzchołki stanowią wymienione miasta. W tej niewielkiej, ale wyraźnie wyróżniającej się krainie, drzemie prawdziwy potencjał turystycznych możliwości. Polodowcowa rzeźba terenu, źródła rzek Drawy i Dębnicy, głębokie wąwozy, strome zbocza porośnięte bukowymi lasami, unikatowa endemiczna roślinność.

Ta fascynująca kraina przeżywa obecnie okres intensywnego rozwoju turystycznego i wkrótce uzyska status Geoparku. Warto osobiście przekonać się o jej walorach.

W przewodnikach turystycznych obszar Polodowcowej Krainy Drawy i Dębnicy jest określany jako „Szwajcaria Połczyńska” bądź „Bieszczady Północy”. Skąd wzięły się akurat takie porównania? Pierwsze wynika zapewne z mocno urozmaiconej młodoglacjalnej rzeźby terenu. Wprawdzie nijak się to ma do „prawdziwej” alpejskiej Szwajcarii, ale jak na zdecydowanie nizinny krajobraz polskiego Pomorza tutejsze stromizny robią zaskakujące wrażenie. Określenie „Bieszczady Północy” również dotyczy ukształtowania terenu a ponadto nawiązuje do innej wspólnej cechy obu regionów. Są nią duże połacie lasów bukowych porastających wzgórza i pagórki morenowe.

Kolejna cecha nadająca temu regionowi niespotykanie ciekawy charakter również jest związana ze skutkami działalności lodowca i rzeźbą terenu. W sercu omawianego obszaru wyjątkowo dobrze dostrzegalny jest wododział, czyli linia oddzielająca dorzecza dwóch różnych zlewni rzek. Dotyczy to Drawy i Dębnicy, z których każda płynie w zupełnie inną stronę – Drawa ma swoje źródła w Dolinie Pięciu Jezior i płynąc na południe wpada do Noteci (zatem należy do zlewni Warty/Odry), natomiast Dębnica płynie na północ i wchodzi w skład zlewni Parsęty wpadającej bezpośrednio do Bałtyku. W Polodowcowej Krainie jest wiele miejsc, w których widać źródła strumieni będących dopływami obu rzek w odległości kilkuset metrów od siebie! Walorem stanowiącym o geologicznej wyjątkowości tego terenu są także liczne głazy narzutowe, które przewędrowały ze skandynawskim lodowcem. Największe z dotychczas odnalezionych znajdują się w Nowym Koprzywnie oraz blisko 300 głazów na zboczach w pobliżu Spyczynej Góry nad jeziorem Żerdno.

Widok ze Spyczynej Góry

Wspomniane już lasy bukowe to nie jedyny przykład bogactwa świata przyrody ożywionej. Duże zróżnicowanie ekosystemów stwarza dogodne warunki życia dla wielu rzadkich gatunków roślin i zwierząt. Wśród przedstawicieli flory występują gatunki charakterystyczne dla roślinności atlantyckiej, arktycznej, borealnej, górskiej i południowej, w tym około 40 gatunków objętych ochroną prawną, np. storczyk krwisty, wawrzynem wilczełyko, skrzyp olbrzymi. Nie mniej bogato prezentuje się świat zwierzęcy, w którym na uwagę zasługują przedstawiciele chronionych gatunków ptactwa: żurawie, czaple, bieliki; ssaków: bobry, oraz chronione gady i płazy. O wartości przyrodniczo-krajobrazowej Polodowcowej Krainy świadczą również inne formy ochrony prawnej. Oprócz obejmującego ten obszar Drawskiego Parku Krajobrazowego i Europejskiej Sieci Ekologicznej NATURA 2000 są tu dwa rezerwaty i kilkadziesiąt pomników przyrody.

Wyjątkowość trójkąta połczyńsko-barwicko-czaplineckiego dodatkowo wzbogaca warstwa historyczno-kulturowego. Na przestrzeni dziejów ziemie te były pograniczem trzech państw (Polski, Brandenburgii i Księstwa Zachodniopomorskiego) a przez środek Krainy przebiegał jeden z najważniejszych traktów handlowych, „Szlak Solny”. Jak się łatwo domyślić historia Polodowcowej Krainy jest tyleż okrutna i krwawa, co barwna i fascynująca. Właśnie z powodu wielokrotnych wojen materialne dziedzictwo minionych wieków nie jest może spektakularne, ale obiekty takie jak ruiny zamku Drahim (kościół templariuszy w Czaplinku), fragmenty nawierzchni „Szlaku Solnego” odkryte pod powierzchnią deptaku w Połczynie-Zdroju, kamienie graniczne, szachulcowe chaty i zabytkowe, wiejskie kościółki rozpalają wyobraźnię niejednego, historycznego pasjonata.